INHOUD Wie is er aan zet?

Beeldvorming. Je komt er niet onder uit: elk beeld dat wij te zien krijgen op televisie, in de krant, op internet; alles is geframed, geïnstitutionaliseerd. Sla eens een willekeurige krant open of zet om 20.00 u het NOS journaal aan en je wordt overspoeld met leed. Wat wij als kijkers alleen soms vergeten, is dat de institutie die het “nieuws” publiceert de keuzes maakt in wat er getoond wordt. Op dinsdag 8 april werd framing zowel vanuit journalistiek oogpunt toegelicht, als vanuit het oogpunt van de grote ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties. Denken wij als toeschouwer eigenlijk wel na over de keuzes die de media maken in wat zij laten zien? En hoe laten wij hier ons beeld door bepalen?  Dries Verhoeven ging in gesprek met Jan Eikelboom, oorlogsverslaggever voor Nieuwsuur. Jan Eikelboom won onlangs een prestigieuze prijs voor journalistiek, de Tegel, voor zijn reportages uit Syrië. Daarnaast zat Tabitha Gerrits, oprichter van IDLeaks. Dit is een community van wereldburgers die een constructieve bijdrage willen leveren aan eerlijke en transparante berichtgeving over ontwikkelingssamenwerking. Met deze community heeft IDLeaks een manifest geschreven over hoe berichtgeving het meest eerlijk en transparant bij de mensen terecht kan komen.

Met zijn nieuwe installatie, Homo desperatus, wil Dries Verhoeven er voor zorgen dat de toeschouwers uitzoomen en niet alleen het leed zien zoals dat in de media wordt gepresenteerd; het publiek moet ook kunnen zien dat de bevolking van de “brandhaard” zelf hard bezig is om zich staande te houden. Hij wil als het ware een context schetsen, meer informatie geven en de kans bieden om de situaties in de “brandhaarden” vanuit helikopterperspectief te bekijken. Verhoeven is fel over de journalistiek, evenals Gerrits. Ze hebben een enigszins cynische houding tegenover de huidige beeldvorming waar het volgens hen alleen over zielige kindjes gaat en de reportage over een vluchtelingenkamp die Eikelboom maakte, lijkt hun argumenten alleen maar meer bijzet te geven. Zij menen dat de journalistiek te weinig aandacht besteed aan context en alleen laat zien wat er slecht gaat. Toch vond ik dat er aan een belangrijk aspect van journalistiek te weinig aandacht werd besteed, namelijk dat een journalist altijd tracht om een waarheid te schetsen. Omdat dit maar gevat kan worden in een bepaald aantal woorden of een bepaald aantal minuten aan beeld, kan het niet anders dan dat je dingen achterwege moet laten. De belangrijkste aspecten moeten in beeld gebracht worden. Wanneer het gaat over de framing van conflicten en brandhaarden hebben de negatieve gebeurtenissen vanzelfsprekend meer aandacht omdat het gros er vanuit gaat dat er negatieve dingen gebeuren.

Aan het einde van de avond vinden de gasten elkaar toch. Alledrie zetten ze zich in om een zo objectief mogelijk beeld te schetsen van de situatie in de “brandhaard”. Door context te bieden, uit te zoomen en ook aspecten te tonen die goed gaan. Uiteindelijk gaat het echter niet alleen om objectiviteit van de maker, de journalist of de ontwikkelingsorganisatie. Ook de toeschouwer moet naar mijn mening dan een andere houding innemen. Als toeschouwer, kijker of lezer moet je ten alle tijden kritisch blijven naar dat wat je ziet of leest. Het zal dus van twee kanten moeten komen en ik denk dat we elkaar daarin best een handje kunnen helpen.

 

 

REAGEER